Vrouwe Justitia is blind

Wellicht heeft u wel eens een standbeeld gezien van Vrouwe Justitia, de Romeinse godin van het recht. Afbeeldingen of standbeelden van haar zijn te vinden in veel rechtsgebouwen over de gehele wereld, zo ook in Nederland. Twee dingen zijn altijd te vinden in afbeeldingen van deze Romeinse godin: een zwaard en een weegschaal. Een ander detail wisselt nog wel eens: een blinddoek.

De blinddoek

De officiële uitleg is dat de blinddoek staat voor het oordelen zonder aanzien des persoons; het maakt niet uit wie het heeft gedaan, de straf blijft hetzelfde. Die uitleg is in het huidige tijdperk al niet meer houdbaar, andere beeltenissen tonen Vrouwe Justitia met een blinddoek die slechts voor één oog zit. Staat ze oogluikend onrecht toe? Oordeelt ze toch wel met aanzien des persoons? U begrijpt het al, dit maakt het niet veel beter.

Ongeacht of Vrouwe Justitia de blinddoek draagt, half om heeft of helemaal niet, is er een grote overeenkomst. Ze is hoe dan ook blind, zij het door de blinddoek, zij het doordat ze allerlei onrecht toestaat. Hoe zit dat dan? Daar zou de weegschaal voor moeten dienen, als de argumenten voor opwegen tegen de argumenten tegen, en andersom, zou het duidelijk moeten zijn.

De weegschaal

Door de eeuwen heen zijn weegschalen enorm belangrijk geweest. Bij het handelen werden (en worden) producten afgewogen om de waarde te bepalen. Zodra ergens een waarde aan wordt toegekend en er dus wat te winnen en te verliezen valt, zijn er mensen die er een slaatje uit proberen te slaan, zo ook bij de weegschalen. De valse gewichten kwamen in omloop, voor het oog waren de gewichten gelijk, maar in werkelijkheid waren ze van een ander gewicht.

Wat is nu het probleem aan blind rechtspreken? Je kan niet zien dat iemand gebruik maakt van valse gewichten. Doe de blinddoek af, zou je dan zeggen, maar dat helpt niet veel, want ons huidige rechtssysteem, alle goede bedoelingen van rechters, juristen, advocaten en noem maar op ten spijt, is niet in staat om alles gelijk te berechten. Het maakt wel degelijk uit hoeveel waarde iemand vertegenwoordigt, want de advocaat moet worden betaald. Advocaten kunnen een rechtszaak traineren, vertragen, wat weer extra kosten met zich meebrengt.

De partij met het meeste geld wint, vaak. Niet altijd, soms tilt Vrouwe Justitia een stukje van de blinddoek op en ziet ze iemand valse gewichten gebruiken. Het rechtssysteem is niet de oplossing om een rechtvaardige oplossing op een conflict te krijgen, want Vrouwe Justitia is nu eenmaal blind. Mediation daarentegen kan dat wel, niet omdat de mediator nu zo’n geweldige persoon is, maar omdat de partijen zelf veel meer invloed hebben op het verloop en grotendeels ongebonden zijn aan de wet, in tegenstelling tot iedereen die verbonden is aan het rechtssysteem.

 

Photo by Joel & Jasmin Førestbird on Unsplash

 

Vrouwe Justitia is blind

Je zou ook interesse kunnen hebben in